Tahvil ve Bono

Eti Yatırım bünyesinde bulunan Tahvil ve Bono Departmanında, uzman kadrolar tarafından, sabit getirili menkul kıymetler hakkında danışmanlık hizmeti verilmektedir ve yatırımcılarımızın verdiği kararlar doğrultusunda bu menkul kıymetlerin Kesin Alım Satım işlemleri, Repo ve Ters Repo İşlemleri yapılmaktadır.

Sabit Getirili Menkul Kıymetler devlet kurumları veya anonim şirketler tarafından ödünç para bulmak için belirlenen kanunlar çerçevesinde ihraç edilen borçlanma senetleridir. Bu şekilde finansman açıkları kapatılmakta ve yeni yatırımlara olanak sağlanmaktadır. Bu senetler; ihraççısına, çıkarılış yerlerine, çıkarılış amaçlarına, vadelerine, ödeme şekillerine, varsa karşılıklarına vs göre türlere ayrılmakta ve isimlendirilmektedirler. Bunların yatırımcıya ulaştırılmasına, ikinci elde alım satımına ve türev araçlar olarak kullanılmasına yetkili aracı kuruluşlar(bankalar ve aracı kurumlar) aracılık etmektedir. Eti Yatırım de bunlardan birisidir.

I.Tahvil Ve Bono Piyasası Enstrümanları

I.1 Hazine Bonosu:

Hazine'nin bir yıldan kısa süreli çıkarttığı genellikle iskontolu satılan ve kuponsuz olan borçlanma aracıdır. Yatırımcının belirlediği yatırım süresi bir yıldan kısa olacaksa ve gelecek dönemde uzun vadeli araçlarda yükselme olasılığı yüksekse kısa vadede Hazine Bonosu'nun tercih edilmesi uygun olur. Devlet garantili olması nedeniyle geri ödeme riski çok düşüktür.

I.2 Devlet Tahvili:

Hazine'nin bir yıl ve daha uzun süreli olarak çıkarttığı iskontolu, sabit kuponlu ve değişken kuponlu çeşitleri olan borçlanma araçlarıdır. Yatırımcının belirlediği yatırım süresi bir yıldan uzun olacaksa tercih edilir. Faiz oranlarında düşüş olasılığı yüksek olduğu zaman iskontolu ve sabit kuponlu tahviller tercih edilirken faiz oranlarında yükseliş bekleniyorsa faizlerdeki değişimi karşılamak amacıyla değişken faizli tahviller tercih edilebilir. Devlet garantili olmaları nedeniyle ödenmeme riski çok düşüktür. Bunun yanında sabit faizli olanlarda piyasa oranları yükselirse vade sonu değeri değişmezken vadesinden önce değerlemesinde ve satışında zarar riski vardır. Değişken faizli olanlarda bu risk dönemsel olarak yaşanabilir ya da çok anormal durumlarda risk primi düşük kalabilir.

I.3 Özel Sektör Tahvili:

Anonim şirketlerin finansman ihtiyacını karşılamak için en az iki yıllık olarak çıkarttıkları tahvillerdir. Farklı çeşitleri olmasına rağmen en çok sabit kuponlu olarak çıkarılmaktadırlar. Devlet tahvillerine oranla daha yüksek bir getiri elde etme olanağı olduğu için tercih edilebilir. Getirisinin yüksek olmasına karşılık ihraççının açıkladığı bilançolara göre piyasa hareketlerinden daha çok etkilenme riski vardır. Ayrıca ihraççının geri ödeyememe riski devlet tahvillerine oranla daha yüksektir.

I.4 Repo ve Ters Repo İşlemleri

Yukarıda yazılan borçlanma araçlarının teminat değeri ile daha kısa vadeli olarak kullanımı Repo ve Ters Repo işlemleriyle yapılmaktadır. Uzun vadeli bir borçlanma senedi almış yatırımcı kısa süreli finansman gereksinimini karşılamak veya daha düşük oranla bu yatırımı finanse etmek isterse repo yapabilir. Yani elindeki kıymeti son vade gününe kadar bir veya defalarca geri alım taahhüdüyle satabilir. Buna karşılık elindeki parasını kısa vadeli olarak değerlendirmek isteyen yatırımcı ters repo yapabilir yani geri satım taahhüdüyle bu kıymetlerden alabilir ve faiz kazancı elde edebilir. Karşılığında bir borçlanma senedi teminatı olduğu için riski çok düşüktür. Borçlanma senetlerinin ilk ihale ya da halka arzı yapıldıktan sonra alım satımı yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda veya aracı kuruluşlar bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Aracı Kuruluşlar piyasalar dışında yaptıkları işlemleri en geç bir ay içinde bildirerek tescilini yaptırırlar. Toplam işlem hacminin büyük bir kısmı Devlet İç Borçlanma senetlerinden oluşmaktadır. Bunun yanında son yıllarda Özel Sektörün de bu yolla finansman sağlama olanaklarının arttığı görülmektedir.

II. Sabit Getirili Menkul Kıymetlerin Alış-Satış Yöntemleri

II.1 Birincil Piyasa İşlemleri

II.1.1 İhale Yöntemi

Hazine Borçlanmak isteği zaman almak istediği borcun vadesini ve ödeme şeklini belirterek bunu basın yayın organlarında duyurur. Aracı kuruluşlar müşterilerin ön taleplerini, ihale sonrası beklenen satışlarını ve kendi portföy ihtiyaçlarını hesaplayarak ihaleye teklif verirler. İhaleden sonra ön talepleri olan müşterilerin senetleri bir miktar komisyon alındıktan sonra hesaplarına geçer. Sonradan talep edenlere aracı kuruluş ihale oranının altında bir oran uygulayarak satış yapabilir.

II.1.2 Halka Arz İşlemleri

Özel sektörün ve Hazine'nin diğer borçlanma yöntemi de Halka Arz etme şeklinde olmaktadır. İhale yönteminden farkı satış oranının önceden belli olmasıdır. Özel sektör tahvillerinin halka arz işlemlerinde aracı kuruluşların halka arzı düzenleme görevi de bulunurken; Hazine'nin halka arzlarında yetkili aracı kuruluşlar toplanan satış tutarını gün sonunda Hazineye bildirerek müşteri işlemlerini yaparlar. Halka Arz işlemlerinde komisyon Hazine tarafından ödenmektedir.

II.2 İkincil Piyasa İşlemleri

II.2.1 İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Alım Satım İşlemleri:

Tahvil ve Bono Piyasası hem kesin alım-satım işlemleri için hem de repo-ters repo işlemleri için tek organize, yarı otomatik çalışan piyasadır. Piyasa, devlet tahvilleri, hazine bonoları, gayrimenkul sertifikaları, Özelleştirme İdaresi'nin ihraç ettiği tahviller ve Borsa kotuna alınmış özel sektör tahvillerinin şeffaf ve rekabete açık bir ortamda işlem görmelerini sağlayarak bu menkul kıymetlerin likiditesini artırmak, enformasyon akışını hızlandırmak, böylece etkin bir ikinci el piyasa sağlamak amacıyla kurulmuştur. Piyasada yukarıda adı geçen tüm menkul kıymetler işlem görmektedir.

Tahvil ve Bono Piyasası'nda işlem yetkisi olan Aracı Kuruluşlar bu piyasa olanakları hakkında müşterilerini bilgilendirirler ve bu yatırım araçlarını ikinci elden temin etmek isteyen yatırımcılarına aracılık ederler. Yani müşteri talebini Uzaktan Erişim Sistemi ile Piyasaya bildirirler, takibini yaparlar, işlem gerçekleştiği zaman takas işlemini gerçekleştirirler ve müşteri hesaplarına kaydını yaparlar, ayrıca müşteri talep ederse başka bir kuruma söz konusu yatırım aracının virmanını yaparlar.

II.2.2 Aracı Kuruluşların İkincil Piyasa İşlemleri:

Aracı Kuruluşlar önceden kendi portföylerine ihalelerden veya ikincil el piyasadan aldıkları kıymetlerin piyasa dışında da alım satımını yapabilirler. Ayrıca portföylerindeki menkul değerleri teminat olarak kullanarak müşterilerinin repo işlemlerini gerçekleştirirler. Kesin Alım Satım ve Repo İşlemlerinin menkul kıymetlerinin emanetleri İMKB Takas bank A.Ş bünyesinde müşteri deposunda saklanmaktadır. Ayrıca repo işlemleri yapılan günlük zorunlu bildirimlerle TCMB tarafından takip edilmektedir.